ben

Ben (Nevüs) Alınması

Benler insan vücudundaki gelişim nedeni tam olarak bilinmeyen tıpta nevüs diye isimlendirilen farklı koyuluk tonlarındaki renkli yassı veya kabarık yapılardır. Deri rengini oluşturan melanin maddesini yapan melanositler tarafından yapılır. Melanositler deriyi güneş yanıklarından insanın cildinin bronzlaşmasına sebep olan melanin isimli bir pigment oluşturarak korurlar.bu hücrelerin bir noktada birikip melanin üretmesi ile de benler oluşur.

Benler genellikle ilk 20 yıl içinde ortaya çıkar, 1% doğumda da benlere rastlanabilir. Bir insan vücudunda ortalama 20-80 civarında ben vardır. Güneşe maruziyetin ben oluşumunda etkisi olduğu düşünülmektedir. Benler her iki cinsiyette, bütün ırklarda ve vücudun herhangi bir yerinde ortaya çıkabilir. Benler bulaşıcı değildir. kahverengi,siyah ya da nadiren koyu mavi renkte olabilirler. Bazıları tüy veya kalın kıl içerebilir. büyüklükleri değişmekle birlikte genellikle küçüktür. Nadiren 20cm boyuta ulaşan doğumsal benler de görülebilir ve bunlara “dev konjenital nevüs” adı verilir.

Vücudumuzda gördüğümüz her kahverengi kabarıklık veya renk değişikliği ‘ben’ değildir. Yaşlılık lekeleri, güneş lekeleri ve damar genişlemeleri benlerden ayrı değerlendirilir. Deride var olan değişikliğin gerçek ben olup olmadığı hekim tarafından tespit edilebilir.

Benler kozmetik sebeplerle ve sağlık nedeni ile alınabilir. Özellikle yüz bölgesindeki benler bireyi rahatsız edebilir. Kozmetik olarak benlerin alınmasında bir mahzur yoktur. Sağlık açısından ise vucuttaki benlerin çoğunluğu iyi huylu (masum) iken, bazı benler zamanla kanser riski taşıyabilir. Özellikle sürekli tahrişe uğrayan benler zamanla değişime uğrar ve kanser yönünde değişime uğrayabilir. Bu nedenle,tehlikeli benlerin takibi ve kansere dönüşmeden vucuttan uzaklaştırılmaları son derece önemlidir.

Benlerin alınması konusunda halk arasında “dokundurma, bıçak değince kanser olur!” düşüncesi gerçekte tıbben doğruluğu olmayan bir korkudur. Oysa tam tersi tehlike taşıyan benlerin cerrahi olarak çıkarılmaması durumunda yaşamı tehdit eden “Malign Melanom” isimli bir deri kanserine dönüşüm riskleri vardır. Doğru şekilde tamamen alınan benler hiçbir şekilde kansere yol açamaz ve tehlikeli benlerin tespiti ve çıkarılması kişinin hayatını kurtarabilir.

Doğuştan gelen benlerde kanser gelişme riski daha fazladır, bu nedenle doğuştan olan benleri daha dikkatli takip etmek gerekir. Sonradan edinilen benler çoğunlukla masumdur. Ancak aşırı güneş ışığı maruziyeti, benlerin sürekli tahriş edilmesi (kurcalama, her tıraş sırasında kesilme, tıbbi olmayan yöntemlerle beni düşürmeye çalışmak gibi) ve genetik yatkınlık gibi sebeplerle bu benlerden deri kanseri gelişimi görülmektedir.

Malign Melanom derinin rengini veren pigmenti oluşturan melanosit denilen hücrelerin yapısının bozulup, kontrolsüz olarak aşırı çoğalması ile oluşan deri kanseri tipidir. Gelişim riski genel popülasyonda %1,5’dur; Yani 68 kişiden birinde yaşamı boyunca gelişme ihtimali vardır. Malign melanom, dünyada görülme sıklığı en hızlı artan kanser türüdür. Nedeni kalıtımsal mekanizmalar, kimyasal etkenler ve yaşam biçimi değişiklikleri gibi çeşitli sebepler olsa da, en önemli nedeni yoğun ultraviyole ışınına maruz kalınmasıdır. Teshisinde geç kalındığında tedavisi de mümkün olmamaktadır.

Tedavideki gelişmeler gittikçe artsa da, savaşabilmek için en önemli silah; korunmak ve erken tanıdır. Korunma için özellikle güneş koruyucu kullanımı ve mümkün olduğunca giysi ile korunma çok önemlidir. Vucuttaki benlerin tahriş olmamasına çok dikkat edilmeli, üzerlerindeki kıllar çekilmemelidir. Kemer ve sütyen hizasına rast gelen, saç içi, ayak tabanı ile avuç içinde ve cinsel bölgelerde bulunan tahrişe açık benlerin alınması gerekmektedir. Ailesinde deri kanseri hastası olanlar, açık tenli, açık renk gözlü, kızıl – sarı saçlı, kolay bronzlaşamayan kişiler dikkatli olmalı, mutlaka rutin olarak hekim kontrollerine gitmelidir.

Bir benin kansere dönüşümünü düşündüren değişimler hızlı büyüme, şekil değişikliği, kabarma, kaşınma, renk değişimi, koyulaşma veya alacalanma, çevre deri renginde açılma, etrafında daha küçük yeni benlerin çıkması, kanama ve kabuklanmadır. Bu tür değişimler görüldüğünde hemen bir hekime muayene olmak gerekir.

Benlerin alınması lokal anestezi (bölgesel uyuşturularak)yapılmaktadır. Benle birlikte bir miktar sağlam etfaf dokusu tam kat olarak çıkarılır. Bu yöntem hem benin tamamen uzaklaştırılmasını sağlar, hem de benin patolojik olarak tamamen incelenebilmesine olanak tanır. Tüm işlem 30 dk kadar sürer. Genellikle alınan benin boyu kadar bir iz kalır, ancak bu iz daha az dikkat çekecek şekilde planlanır. Müdahalenin ardından bir pansuman yapılır ve yara kapatılır ve hasta hemen evine veya işine dönebilir. İzin daha az dikkat çekmesi için masajlar ve güneşten koruma önerilir. Bu kontroller sırasında patoloji raporu da değerlendirilir.

Ben alımında lazer yöntemi de bulunmaktadır. Lazer ile çok derin olmayan benler yakılarak yokedilebilir. Ancak hem patolojik değerlendirme yapılamaması, hem de laser ile benin tamamen yokedildiğinden emin olunamaması nedenleri ile tercih edilmez. Lazer daha çok patolojik inceleme gerektirmeyen yüzeysel lekelerin tedavisinde kullanılmaktadır.